Imkers zorgen voor honingbijen. Maar niet iedereen moet imker worden, net zomin als iedereen boer moet zijn. Het is wél ook onze verantwoordelijkheid om ervoor te helpen zorgen dat er het hele jaar voldoende voedsel is voor een robuuste populatie bijen, hommels en vlinders. Gifvrij natuurlijk. Als we daar samen aan werken, hebben we niet alleen een ecologische hoofdstructuur, maar ook een ecologische bij-structuur.

Chronisch honger

Miljoenen jaren hebben bestuivende insecten gezorgd voor het voedsel van mens en dier. Op dit moment is er voor de bestuivers zo weinig voedsel dat ze verzwakken en massaal sterven. Honingbijen zijn hiervan de boodschappers. Als ons kleinste huisdier vertellen zij over het noodlot van alle bestuivende insecten. De oorzaken van de sterfte zijn divers,versterken elkaar en zijn samen te vatten met 5 P’s:

  • Pollen (gebrek aan voedsel: stuifmeel en nectar)
  • Pathogenen (ziektes)
  • Pesticiden (neonicotinoïden)
  • Plekken voor nestgelegenheid
  • Praktijk van imkeren en selectie

Daarnaast bepaalt het veranderende klimaat met grillige weersomstandigheden in belangrijke mate of het voedsel ook beschikbaar komt. Door droogte kan het zijn dat er geen nectar in de bloemen zit, door hitte of extreme regen wordt de bloeitijd aanzienlijk verkort.

Woestijn

Het Nederlands agrarisch landschap is tegenwoordig een woestijn voor bijen, hommels en vlinders. 90% is ongeschikt voor bestuivers. Een bijenvolk heeft op jaarbasis 40 kilo stuifmeel nodig en 150 kilo nectar. Alleen al voor het stuifmeel maakt het bijenvolk 2 miljoen vluchten. Honingbijen vliegen in een cirkel tot 3 kilometer rond de kast. Dit ‘bijen-speelveld’ bedraagt dus een oppervlak van 9000 voetbalvelden. Waar honingbijen van verschillende bloemen kunnen leven, hebben wilde bijen een beperkt menu en een veel kleinere actieradius. Dat maakt hen kwetsbaar. In Nederland staan 181 van de 357 wilde bijensoorten op de rode lijst en zijn met uitsterven bedreigd.

Oorzaken van de achteruitgang van de biodiversiteit in het landschap zijn schaalvergroting en het verdwijnen van houtwallen en overhoekjes,  monoculturen in de landbouw, beheer van wegbermen, akker- en slootranden. Waar zien we nog weilanden vol paardenbloemen en pinksterbloemen? Waar bloeien nog korenbloemen en klaprozen tussen het graan? Er is sprake van grote bloemarmoede.

Oases

De steden zijn oases geworden door de aanwezigheid van bloeiende bomen en struiken langs straten en in parken. De aanleg van bloemenlinten voor bijen en bloemenranden langs akkers voorziet in voedsel voor bijen, hommels en vlinders.

Neonix

Neonicotinoïden (Neonix) zijn wereldwijd de snelst groeiende insecticiden met een marktaandeel van 40%. Het middel imidacloprid is 7000 keer giftiger dan het verboden middel DDT! Bloemennectar, stuifmeel en grondwater bevatten deze gifstoffen. De ophoping ervan in het voedsel van de wilde bijen werkt ondermijnend op hun gezondheid; ze gaan eraan dood (link naar studies). Waar we vroeger de autoruiten moesten wassen na een rit door de polder, is dat nu niet meer nodig. Net zomin als er nog wolken nachtvlinders en motjes rond de lantaarnpalen zoemen op zomeravonden.